Trzynasta pensja, zwana też dodatkowym wynagrodzeniem rocznym, to benefit głównie dla pracowników sfery budżetowej. Reguluje ją ustawa z 12 grudnia 1997 r. o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej.
Prawo do trzynastej pensji mają pracownicy zatrudnieni na umowę o pracę w jednostkach sfery budżetowej. Obejmuje to urzędy państwowe, samorządy, szkoły publiczne, sądy, trybunały oraz biura poselskie i senatorskie.
Nie przysługuje ona osobom na kierowniczych stanowiskach państwowych, żołnierzom, policjantom, strażakom, funkcjonariuszom służb specjalnych (ABW, CBA), Służby Więziennej czy Ochrony Państwa. Zatrudnienie na pół etatu czy umowę na czas określony nie wyklucza świadczenia – liczy się stosunek pracy.
Aby otrzymać trzynastkę, pracownik musi przepracować u danego pracodawcy co najmniej 6 miesięcy w roku kalendarzowym, za który jest wypłacana. Liczą się okresy niezdolności do pracy (zwolnienia lekarskie) oraz urlopu macierzyńskiego czy rodzicielskiego.
Świadczenie nie przysługuje, jeśli w roku wystąpiły kary dyscyplinarne lub nagany. Wymaga obecności w pracy w dniu wypłaty, chyba że ustanie zatrudnienia nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika.
Trzynastka powinna być wypłacona w ciągu trzech miesięcy po roku, za który przysługuje, czyli do końca marca. Np. za 2025 r. – do 31 marca 2026 r..
Opóźnienie grozi karą grzywny od 1 tys. do 30 tys. zł na podstawie Kodeksu pracy (art. 285 §1). Wypłata następuje na takich samych zasadach jak wynagrodzenie zasadnicze, z oskładkowaniem i opodatkowaniem.
Wysokość trzynastki to 8,5% sumy wynagrodzeń brutto za rok, w tym premie uznaniowe i nagrody jubileuszowe (z limitem 8,5% już osiągniętego wynagrodzenia). Nie wlicza się dodatków za nadgodziny, ekwiwalentu za urlop czy odprawy.
Przykład: Jeśli pracownik zarobił 60 tys. zł brutto w roku, trzynastka wyniesie 5,1 tys. zł brutto (8,5% z 60 tys.). Dla emerytów i rencistów „trzynasta emerytura” to osobne świadczenie z ZUS, ok. 1978 zł brutto w 2026 r., wypłacane od kwietnia.
W firmach prywatnych nie jest obowiązkowa, ale może być wprowadzona regulaminem wynagradzania, układem zbiorowym pracy lub klauzulą w umowie. Wymaga minimalnego okresu zatrudnienia (3-6 miesięcy) i braku kar dyscyplinarnych.
W 2026 r. wiele firm oferuje ją jako benefit konkurencyjny, zwłaszcza w branżach z niedoborem pracowników.
Pracownicy na umowach cywilnoprawnych (zlecenie, o dzieło) nie mają prawa do trzynastki. W sporach sądowych kluczowe jest potwierdzenie przynależności jednostki do sfery budżetowej.
Dla budżetówki w 2026 r. wypłaty za 2025 r. już trwają lub zakończyły się w marcu. Emerytury „trzynastki” ruszą w kwietniu.